พันธุ์ข้าวของไทย

ประเทศไทยเป็นหนึ่งในประเทศที่รับประทานข้าวเป็นหลัก มีการปลูกข้าวเป็นจำนวนมาก ซึ่งแต่ละที่ก็จะปลูกข้าวสายพันธุ์ที่แตกต่างกันออกไป ขึ้นอยู่กับลักษณะภูมิประเทศ คุณสมบัติของข้าวสายพันธุ์นั้น ๆ และหนึ่งในปัจจัยหลักในการเลือกสายพันธุ์ข้าวที่จะปลูกคือ ปริมาณความต้องการข้าวสายพันธุ์นั้น

สายพันธุ์ข้าวมีการพัฒนาอยู่เป็นประจำอย่างต่อเนื่อง ปัจจัยหลักของการพัฒนาสายพันธุ์ข้าวคือการเพิ่มผลผลิตแต่ไม่เพิ่มต้นทุนการผลิต ไม่ว่าจะเป็นข้าวคุณภาพสูง ข้าวคุณภาพปานกลาง ข้าวคุณภาพต่ำ และข้าวคุณภาพพิเศษ ซึ่งแต่ละแบบก็มีความต้องการแตกต่างกันไป

สำนักวิจัยและพัฒนาข้าว กรมการข้าว ได้ทำการวิจัย ปรับปรุงและพัฒนาข้าว โดยมีทั้งหมด 116 สายพันธุ์ ซึ่งมีทั้งข้าวเจ้าและข้าวเหนียว พันธุ์ข้าวส่วนมากจะเป็นพันธุ์ที่ให้ผลผลิตสูง ทนต่อแมลงศัตรูพืชต่าง ๆ และทนต่อสภาพแวดล้อมต่าง ๆ ได้ดี

พันธุ์ข้าวไทยที่เป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวาง

  • ขาวดอกมะลิ 105 เมื่อหุงสุก ข้าวมีความอ่อนนุ่มและมีกลิ่นหอม ปลูกได้ดีในภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย สามารถทนแล้งได้ดีพอสมควร ทนสภาพดินเปรี้ยวและดินเค็ม แต่ไม่ทนต่อโรคและศัตรูพืชบางชนิด ได้แก่ โรคใบสีส้ม โรคขอบใบแห้ง เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล เพลี้ยจั๊กจั่นสีเขียว และหนอนกอ
  • กข43 เมื่อหุงสุก ข้าวมีความนุ่มเหนียว มีกลิ่นหอมอ่อน ค่อนข้างทนต่อโรคไหม้และเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล เหมาะที่จะปลูกในพื้นที่นาชลประทาน พื้นที่ที่มีน้ำท่วมขังเป็นเวลานาน และเหมาะสำหรับเกษตรกรที่มีระยะเวลาปลูกข้าวน้อยกว่าพื้นที่อื่น ๆ
  • ข้าวสังข์หยดพัทลุง เมื่อหุงสุก ถ้าเป็นข้าวกล้องจะนุ่มเล็กน้อย ส่วนข้าวซ้อมมือจะนุ่ม เหมาะที่จะปลูกในพื้นที่ปลูกข้าวนาปี จังหวัดพัทลุง มีข้อเสียคือไม่ทนต่อโรคไหม้